Mae defnyddio deallusrwydd artiffisial (AI) ym myd chwaraeon yn debygol o gael effaith "enfawr" a chadarnhaol ar berfformiad athletwyr a hyfforddwyr, yn ôl arbenigwyr sy'n datblygu technolegau newydd yng Nghymru. Ymhlith y prosiectau dan sylw mae ap o'r enw Pelly, sy'n crynhoi data clybiau pêl-droed, a meddalwedd o'r enw Egni.AI, sy'n helpu clybiau chwaraeon dorri eu hallyriadau carbon. Mae'r arbenigwyr yn dweud bod AI yn cynnig cyfleoedd sylweddol i'r sector, ond bod rhaid bod yn ofalus wrth ei roi ar waith.
Beth yn union yw ap Pelly?
Cafodd Pelly ei sefydlu yn 2023 gyda'r bwriad o dynnu data clybiau pêl-droed ynghyd mewn un lle, er mwyn galluogi rheolwyr a pherchnogion glybiau i wneud penderfyniadau doethach am eu dyfodol. Un o'r sylfaenwyr yw Tomos Owen, 26 oed, o Fenllech, Ynys Môn, sy'n dweud bod y cwmni'n bwriadu ehangu defnydd o AI ar draws yr ap i gynyddu ei gallu a'i gapasiti.
"'Dan ni'n buildio platfform i glybiau proffesiynol, hyd yn oed rŵan mae clybiau mwya'r byd... mae ganddyn nhw gymaint o ddata a gwybodaeth ac mae'n byw ar tua 10-12 platfform," meddai.
"Mae'n wastio lot o amser a lot o bres ac yn colli'r wybodaeth - a gyda hynny, lot o bres. Felly 'dan ni'n buildio platfform lle mae popeth mewn un lle."
Yn ôl Prifysgol Bangor, mae platfform Pelly'n dwyn ynghyd wybodaeth am berfformiad chwaraewyr, cofnodion meddygol, cytundebau, bonysau a hyd yn oed weithgarwch cyfryngau cymdeithasol o dan un system.
Sut allai hyn greu swyddi yng Nghymru?
Mae gan y cwmni gytundeb erbyn hyn gyda Chymdeithas Bêl-droed Cymru, ac mae Tomos Owen yn hyderus bod y dechnoleg yn gyfle i'r cwmni dyfu, tra'n cydnabod pryderon ehangach am AI.
"Dwi'n hyderus [mewn AI]," meddai Tomos Owen.
"Ond 'dwi hefyd yn deall ac yn hollol ymwybodol o'r pethau mae pobl yn dweud sydd ddim mor dda - fel mae'n defnyddio lot o egni."
"Ond i ni fel Pelly, mae'n siawns rili da i ni allu helpu'r bobl sy'n defnyddio [yr ap] a hefyd 'neud mwy o jobs i bobl Cymraeg, busnesau Cymraeg a 'dan ni eisiau mynd â Pelly o Ynys Môn i weddill y byd".
Mae'r pryder cyffredinol ynghylch defnydd cyfrifol o AI wedi ymestyn tu hwnt i chwaraeon yng Nghymru yn ddiweddar. Yn wir, dywedodd Prif Weithredwr yr Eisteddfod fod rhaid i'r sefydliad 'esblygu' i ddelio ag AI, wedi i gwestiynau godi am nofel a wobrwywyd yn y Daniel Owen.
Sut mae AI yn helpu clybiau dorri allyriadau carbon?
Yn M-SParc ar Ynys Môn, mae AI hefyd yn cael ei ddefnyddio i adnabod a lleihau ôl troed carbon clybiau chwaraeon. Datblygwyd meddalwedd o'r enw Egni.AI yn y ganolfan honno i helpu clybiau a chymdeithasau chwaraeon dorri allyriadau ac arbed arian ar yr un pryd.
Dr Debbie Jones, Rheolwr Arloesedd Carbon Isel M-SParc, sydd wedi bod yn arwain y gwaith datblygu.
"Y peth pwysig ydy bod o'n gallu casglu, hel a gweithio allan pethau efo data 'dan ni just ddim efo'r amser i'w wneud," meddai.
"Felly mae 'na lot o ddata allan yna a be' mae AI yn helpu ni 'neud ydy gweithio trwyddo fo a ffeindio'r wybodaeth 'dan ni angen i helpu ni wneud penderfyniadau."
"Mi allai hynny gynnwys creu polisi ailgylchu neu newidiadau trefniadau teithio o bosib."
Mae Dr Jones yn pwysleisio bod angen asesu unrhyw syniadau neu atebion mae AI yn eu cynnig cyn i unrhyw benderfyniad gael ei wneud yn seiliedig arnynt. Yn ôl M-SParc, roedd hacathon pêl-droed a gynhaliwyd yn 2025 wedi canolbwyntio ar helpu clybiau gasglu, gweld a gweithredu ar ddata cyfranogiad mewn modd moesegol ac effeithlon.
Sut mae Pelly'n ehangu ei ddylanwad?
Ers sefydlu partneriaeth wreiddiol rhwng Cymdeithas Bêl-droed Cymru (CBDC) ac M-SParc yn 2023 i sefydlu'r Hyb Arloesedd, mae Pelly wedi tyfu'n gyflym. Yn ôl gwefan Pelly ei hun, cafodd y cwmni ei enwi'n Bartner Arloesedd Swyddogol Pencampwriaeth Dan-19 UEFA Cymru 2026, gyda'r twrnamaint i'w gynnal rhwng 28 Mehefin ac 11 Gorffennaf 2026 mewn dinasoedd a threfi gan gynnwys Wrecsam, Dinbych, Caernarfon a Bangor, fel y nodwyd gan wefan Pelly.
Yn ogystal, cyhoeddodd Pelly a CBDC y bydd pob clwb yng Nghynghrair JD Cymru Premier yn cael mynediad at yr ap o dan bartneriaeth strategol newydd o dymor 2026/27 ymlaen, yn ôl gyhoeddiad ar LinkedIn gan un o gynrychiolwyr y cwmni. Disgrifiodd CBDC y cytundeb fel un sy'n rhoi platfform i glybiau'r brif adran reoli eu gweithrediadau mewnol a'u gwaith recriwtio, yn ôl gyhoeddiad swyddogol CBDC.
O ran cyllid, mae Pelly wedi codi cyfanswm o £355,000 mewn rownd gyllido, gan gynnwys £124,500 gan fuddsoddwyr angel a £124,500 arall wedi'i baru gan Gronfa Cyd-fuddsoddi Angylion Banc Datblygu Cymru, yn ôl wybodaeth ar wefan M-SParc.
Beth sy'n digwydd nesaf?
Disgwylir i gynrychiolwyr Pelly fod yn bresennol yn seremoni ddrôr twrnamaint terfynol Pencampwriaeth Dan-19 UEFA ym Mhrifysgol Wrecsam ddydd Iau, 16 Ebrill, yn ôl wefan y cwmni. Bydd y twrnamaint ei hun yn cael ei gynnal rhwng 28 Mehefin ac 11 Gorffennaf 2026, tra bydd y bartneriaeth â Chynghrair JD Cymru Premier yn dod i rym o dymor 2026/27 ymlaen.
Ffeithiau Allweddol
- Sefydlwyd ap Pelly yn 2023 i grynhoi data clybiau pêl-droed ar un platfform.
- Mae gan y cwmni gytundeb â Chymdeithas Bêl-droed Cymru, a bydd pob clwb yng Nghynghrair JD Cymru Premier yn cael mynediad ato o dymor 2026/27.
- Enwyd Pelly'n Bartner Arloesedd Swyddogol Pencampwriaeth Dan-19 UEFA Cymru 2026, sy'n cael ei chynnal rhwng 28 Mehefin ac 11 Gorffennaf 2026.
- Cododd y cwmni £355,000 mewn cyllid, gan gynnwys cyfraniad wedi'i baru gan Fanc Datblygu Cymru.
- Mae meddalwedd Egni.AI, a ddatblygwyd yn M-SParc, yn helpu clybiau chwaraeon dorri allyriadau carbon ac arbed arian.
