Cyflwr prin yn newid bywyd Lowri Denman o Sir Gâr
Yn dilyn blynyddoedd anodd, mae Lowri Denman o Sir Gâr yn dweud ei bod yn "hapus i gael bywyd normal" erbyn hyn ar ôl cael diagnosis o gyflwr hynod o beryglus a achoswyd gan ddegau o barasitiaid yn ei hymennydd.
Daeth y broblem i'r amlwg pan sylwodd Lowri, o Gaerfyrddin, ar lyngyr (tapeworm) a oedd yn ymddangos pan aeth i'r toiled, gan arwain at ddiagnosis o neurocysticercosis gyda 38 parasit yn ei hymennydd.
O ganlyniad i'r cyflwr, profodd Lowri pennau tost difrifol, ffitiau a seicosis. Mae'r cyflwr hwn yn hynod o anghyffredin yn y DU, gyda dim ond llond llaw o bobl wedi cael diagnosis tebyg, ac mae meddygon yn credu iddi gael yr afiechyd tra ar daith yn India.
Ar ôl blynyddoedd o ymdrechion i adfer ei hiechyd, mae Lowri yn gobeithio codi ymwybyddiaeth am y cyflwr drwy rannu ei stori.
Taith i India yn 2007 a'r dechrau o'r afiechyd
Yn 2007, aeth Lowri ar daith tri mis o amgylch India gyda ffrind, lle mae meddygon yn credu iddi ddal yr afiechyd.
Er iddi osgoi bwyta cig yn ystod y daith i osgoi gwenwyn bwyd, mae'n bosibl iddi fwyta porc yn ddiarwybod, a oedd yn cynnwys wyau microsgopig y llyngyr.
Tair blynedd yn ddiweddarach, yn 2010, sylwodd Lowri ar lyngyr pan aeth i'r toiled mewn bwyty.
"Daeth tapeworm mas o fy nghorff yn y tŷ bach, oedd e siŵr o fod ryw fedr o hyd.
"Ro'n i'n gwybod yn union beth oedd e, fi 'di gweld tapeworms ar y teledu neu lyfrau."
Er i Lowri fynd at y meddyg, ni ddangosodd y canlyniadau unrhyw broblemau, ac roedd hi'n teimlo'n iach, felly parhaodd â'i bywyd fel arfer.
Datblygiad y symptomau a diagnosis yn 2011
O fewn blwyddyn, dechreuodd Lowri brofi pennau tost gwael, ac yn 2011 cafodd ei ffit am y tro cyntaf.
"Ro'n i'n straffaglu i gael geirie fi mas... o'n i'n mynd yn anxious a self conscious," meddai Lowri.
Ar ôl cael ei chludo i'r ysbyty mewn ambiwlans, dangosodd sgan CT fod 38 parasit yn ei hymennydd. Wedi ymholiadau pellach, cafodd ddiagnosis o neurocysticercosis.
Yn ôl Sefydliad Iechyd y Byd, mae'r afiechyd yn cael ei drosglwyddo wrth fwyta bwyd fel porc heb ei goginio neu yfed dŵr wedi'i halogi ag wyau llyngyr, neu drwy arferion hylendid gwael.
Mae'r cyflwr yn hynod o anghyffredin yn y DU.
Triniaeth a heriau iechyd meddwl
Er i Lowri dderbyn triniaeth a oedd yn ymddangos yn gweithio, fe gafodd ei tharo'n wael llai na blwyddyn yn ddiweddarach pan ganfuwyd bod rhannau o'i hymennydd wedi chwyddo o amgylch y parasit.
"Nelon nhw roi fi ar steroids i gymryd y chwyddo i lawr yn yr ymennydd, ac oedd hwnna'n fine am bach.
"Ond wedyn ar ôl i fi tapero bant o rheina, oedd e'n digwydd 'to ac aeth hwn 'mlaen a 'mlaen fel hyn am sbel fach," esboniodd.
Dywedodd hefyd ei bod wedi profi sgil-effeithiau gwael gyda'r driniaeth.
"Roedd e wedi newid fi i edrych ond hefyd mentally, o'n i ddim yn teimlo'n iawn o gwbl."
Yn sgil hyn, symudodd yn ôl i fyw gyda'i thad yn y gorllewin ac yn gadael ei swydd.
"Ro'n i'n straffaglu a hefyd doedd dim ryw fath o timeline pryd oedd hwn am orffen, oedd e'n very much yr unknown."
Ymdrechion i wella a bywyd ar ôl y cyflwr
Dywedodd Lowri fod ei thaith i India yn 2007 yn anhygoel, ond dechreuodd ei hiechyd waethygu gyda symptomau fel clywed pethe, pryder a phanic attacks.
"O'n i'n dechrau clywed pethe, anxiety, panick attacks, so es i 'nôl i'r ysbyty ym Mryste a dyna lle 'naeth pethe rili waethgu a bues i yn yr ysbyty am dri mis yn y cyfnod 'na.
"O'n i sort of ddim yn sâff i fod gyda fy hunan, yn gweud pethe dwl.
"Roedd hwnna yn amser rili ofnadwy.
"Wedodd un o'r cwnselydd fi 'di gweld dros y blynydde, bo' fi'n rili lwcus i ddod mas o hwn gyda'r seicosis 'ma."
Erbyn 2018, teimlai Lowri'n ddigon cryf i symud i Gaerdydd a chwblhau gradd, ac yn 2022 dychwelodd i weithio.
Ar ôl blynyddoedd o broblemau iechyd, mae'r parasitiaid bellach wedi caledu yn ei hymennydd. Nid yw wedi cael ffit ers 2017, ond bydd yn rhaid iddi gymryd meddyginiaeth epilepsi am weddill ei hoes.
Mae hi bellach eisiau i bobl eraill wybod am ei stori.
"Fi'n hapus i gael bywyd normal, mynd 'nôl i'r gwaith, gyrru, pethau ma' pobl yn cymryd yn ganiataol.
"Bydden i byth yn cymryd iechyd for granted, mae'n bwysig.
"Without your health ti'n screwed," meddai.
