Bydd trigolion Cymru yn gallu gweld diffyg rhannol ar yr haul nos Fercher, 12 Awst 2026, gyda dros 90% o wyneb yr haul yn cael ei orchuddio gan y lleuad rhwng tua 18:10 a 19:05 - er bod yr amseriad yn amrywio yn ôl lleoliad. Disgwylir i orllewin Cymru, ac yn enwedig Penrhyn Gŵyr, Abertawe a thraeth Rest Bay ym Mhorthcawl, gynnig rhai o'r golygfeydd gorau yn y DU gyfan. Ymhlith y rhai sy'n edrych ymlaen yn eiddgar y mae Efan, bachgen 11 oed o'r Bala sydd am fod yn ofodwr rhyw ddydd, a fydd yn gwylio'r digwyddiad gyda ffrindiau o glwb syllu ar y sêr yn Ninbych.
Yn ôl Amgueddfa Cymru, mae disgwyl i'r eclips gyrraedd ei uchafswm tua 7.12pm yng Nghaerdydd, cyn dod i ben tua 8.06pm, fel rhan o'r digwyddiad a fydd yn gweld Amgueddfa Cymru yn hyrwyddo cyngor diogelwch i wylwyr. Mae'r gred bod hwn yn debygol o fod y diffyg ar yr haul mwyaf trawiadol i'w weld o Brydain ers Awst 1999.
Wrth siarad ar raglen Dros Frecwast fore Mercher, dywedodd Efan iddo ymddiddori mewn pob peth sy'n ymwneud â'r gofod ers pedwar oed - "y planedau, y sêr, popeth!" - ac esboniodd pam fod y digwyddiad yn arbennig iddo gan nad yw'n rhywbeth sy'n digwydd yn aml, gan gyfeirio at yr eclips flaenorol yn 1999.
Bydd Efan yn dilyn y diffyg ar yr haul gyda ffrindiau o'r clwb syllu ar y sêr yn Ninbych, lle mae'r aelodau'n cyfarfod yn rheolaidd i arsylwi'r ffurfafen.
"'Dan ni'n cwrdd unwaith y mis ac yn sbio ar y sêr gyda telesgopau a binoculars ac yn tynnu lluniau o'r gofod gyda chamerâu arbennig."
Mae Efan eisoes wedi cael cyfle i gwrdd â chyn-ofodwr proffesiynol, sef Tim Peake, mewn digwyddiad yn Llandudno y llynedd, ac mae'r cyfarfyddiad hwnnw wedi dylanwadu arno.
"Nes i gwrdd â Tim Peake pan oedd o'n 'neud taith i lansio llyfr yn Llandudno yn 2025."
"O'dd o'n ddyn caredig efo lot o amser a 'nath o ddeud 'take every opportunity you can'. 'Nath o ddeud hefyd bod angen dysgu Rwsieg i weithio ar yr ISS (Yr Orsaf Ofod Rhyngwladol) felly dwi wedi dechrau dysgu Rwsieg ar Duolingo!"
Beth yw diffyg ar yr haul?
Diffyg ar yr haul, neu eclips, sy'n digwydd pan fydd y lleuad yn symud rhwng yr haul a'r Ddaear, gan rwystro'r golau'n rhannol neu'n llwyr. Cadarnhaodd Amgueddfa Cymru fod y digwyddiad yn cael ei achosi gan aliniad rhwng y Ddaear, y Lleuad a'r Haul, gyda'r Lleuad yn pasio o flaen wyneb yr Haul.
Bydd Cymru a gweddill y DU yn profi eclips rhannol yn unig, tra bydd rhannau o Sbaen a gwledydd eraill yn gweld eclips llwyr. Yn ôl Amgueddfa Cymru, mae'r llwybr llwyr yn disgyn dros Greenland, Gwlad yr Ia a Sbaen, gyda'r DU, Ffrainc, Gwlad Belg, y Swistir a gogledd yr Eidal i gyd yn gweld fersiwn rhannol o'r digwyddiad.
Nid oes disgwyl gweld eclips solar mor sylweddol o'r DU eto tan 2081, tra bydd yr eclips solar llwyr nesaf i'w weld yn y DU yn 2090 - ffigwr y mae Amgueddfa Cymru wedi ei gadarnhau ochr yn ochr â'r ffigwr hanesyddol o 1999 fel y tro diwethaf y gwelwyd digwyddiad tebyg.
Ble fydd modd i bobl wylio?
Yn ôl y Swyddfa Dywydd, disgwylir i rhwng 94% a 96% o'r haul gael ei orchuddio yn rhannau mwyaf gorllewinol Sir Benfro, gyda Phen-caer yn cael ei enwi fel un o'r llefydd gorau yn y DU i wylio'r eclips.
Y tu hwnt i dde-orllewin Cymru, disgwylir i rannau eraill o'r wlad weld rhwng 92% a 94% o wyneb yr haul yn cael ei orchuddio. Mae Rhosili ar Benrhyn Gŵyr hefyd wedi'i nodi fel lleoliad addawol, gyda mannau yng nghanolbarth Cymru, megis Argae Craig Goch yng Nghwm Elan, yn cael eu crybwyll ymhlith y llefydd gwylio a argymhellir.
Sut mae modd gwylio'n ddiogel?
Mae seryddwyr wedi rhybuddio nad ddylai unrhyw un edrych yn uniongyrchol ar yr haul yn ystod eclips rhannol, gan fod y golau sydd dal yn weladwy - hyd yn oed pan mae rhan fawr o'r haul wedi'i orchuddio - yn ddigon cryf i achosi niwed parhaol i'r llygaid.
Cadarnhaodd Amelia Topping, optometrydd gyda Specsavers, mai dim ond sbectol eclips solar ardystiedig neu hidlydd solar cymeradwy y dylid eu defnyddio ar gyfer edrych yn uniongyrchol ar yr haul, gan nodi nad yw sbectol haul gyffredin yn cynnig digon o amddiffyniad. Cyngor pellach yw osgoi edrych ar yr haul drwy gamerâu neu delesgopau heb hidlwyr priodol.
Cadarnhaodd Amgueddfa Cymru hefyd yr angen am sbectol eclips neu delesgop solar penodol i wylio'n ddiogel, gan ailddatgan nad yw sbectol haul arferol yn ddigon i amddiffyn y llygaid.
I'r rhai heb sbectol eclips, mae dulliau taflunio syml yn caniatáu gweld delwedd o'r haul heb edrych yn uniongyrchol arno. Esboniodd Dr Cai Stoddard Jones, sydd â doethuriaeth ym maes Gwyddor Comedau ac Addysg Comedau, sut y bydd yr eclips yn ymddangos i wylwyr yng Nghymru.
"Yn syml, fydd o'n edrych fatha bod o'n troi'n nos, ddim yn dywyll, dywyll ond yn fwy tywyll nag arfer."
"Wrth i'r eclips fynd ymlaen, bydden ni'n gweld halo o gwmpas yr haul a'r lleuad a hwn ydy corona, sef y rhan tu allan i'r haul, 'dan ni methu gweld fel arfer."
Awgrymodd Dr Stoddard Jones ddulliau amgen ar gyfer y rhai heb fynediad at sbectol eclips.
"Opsiwn arall ydy defnyddio colander i wneud i'r haul gael ei daflunio ar y wal - mae'r tyllau bach yn neud i'r llun edrych yn dda ar y wal. Neu hefyd mae modd gwneud pinhole camera gyda thiwb kitchen roll a ffoil, gyda thwll bach a phwyntio hwnna at yr haul - yna neith llun o'r haul gael ei daflunio ar y wal er mwyn gweld be' sy'n mynd ymlaen."
'Rhywbeth prin iawn'
Pwysleisiodd Dr Stoddard Jones fod eclipsau yn ddigwyddiadau anghyffredin, ac mai lleoliad unigryw'r Ddaear sy'n caniatáu gweld eclipsau llwyr o gwbl.
"Y Ddaear ydy'r unig le i weld eclips, ac o bosib yr unig le yn y bydysawd, achos mae'r haul tua 400 gwaith mwy na'r lleuad a thua 400 gwaith ymhellach o'r Ddaear a dyna pam 'da ni'n cael y total eclipse."
"'Da ni heb weld eclips ers 1999 - yr un nesa gorau fydd yn 2081, felly i gael gymaint o totality, mae o'n rhywbeth prin iawn."
Beth sydd nesaf?
Yn dilyn yr eclips, bydd cawod feteor Perseid yn cyrraedd ei anterth ychydig oriau'n ddiweddarach, gyda'r amser gwylio gorau rhwng canol nos a gwawr ar 12 a 13 Awst 2026. Yn ôl Amgueddfa Cymru, roedd y digwyddiad rhannol wedi'i drefnu ar gyfer 12 Awst 2026, gyda gwybodaeth amseru fanwl ar gyfer gwahanol rannau o Gymru wedi'i chyhoeddi ymlaen llaw i helpu gwylwyr gynllunio.
Ffeithiau Allweddol
- Diffyg rhannol ar yr haul i'w weld yng Nghymru nos Fercher, 12 Awst 2026, rhwng tua 18:10 a 19:05.
- Dros 90% o wyneb yr haul i'w orchuddio, gyda hyd at 96% yn rhannau mwyaf gorllewinol Sir Benfro.
- Yn ôl Amgueddfa Cymru, uchafswm yr eclips yng Nghaerdydd tua 7.12pm, gorffen tua 8.06pm.
- Ni fydd eclips mor fawr yn y DU eto tan 2081; eclips llwyr nesaf yn 2090.
- Cawod feteor Perseid i gyrraedd ei anterth ar 12-13 Awst 2026, oriau ar ôl yr eclips.
