Mae tân gwyllt sylweddol yn ardal Rhandirmwyn, ger Llanymddyfri yn Sir Gaerfyrddin, wedi gorfodi nifer o breswylwyr i adael eu cartrefi ers dydd Mercher. Mae'r gwasanaethau brys wedi bod yn ymladd y fflamau ers 12:45 y prynhawn, ac mae Gwasanaeth Tân Gorllewin a Chanolbarth Cymru wedi dynodi'r digwyddiad yn "ddigwyddiad difrifol" oherwydd ei raddfa a'i effaith bosib. Erbyn hyn mae tua 250 hectar o dir wedi'u heffeithio gan y tân.
Trefnwyd lloches dros nos gan Gyngor Sir Gaerfyrddin yng Nghanolfan Hamdden Llanymddyfri i'r rhai a orfodwyd i adael eu cartrefi nos Iau, wrth i'r fflamau nesáu at eiddo lleol. Yn ôl y gwasanaeth tân, gwacwyd y tai "rhag ofn" gan fod y tân yn agosáu'n gyflym.
Pa mor ddifrifol yw'r sefyllfa i drigolion lleol?
Bu'r sefyllfa'n arbennig o frawychus i drigolion sy'n byw agosaf at y fflamau. Roedd cartref Cellan Michael o fewn tafliad carreg i'r tân, a disgrifiodd y dyddiau diwethaf fel cyfnod anodd dros ben.
"Dechreuodd y tân jyst rownd y gornel o'n tŷ ni, aeth e dros y bryn, a wedyn ddoe o'dd e'n dod aton ni o'r ddau gyfeiriad. O'dd e o fewn 50 metr pnawn ddoe. O'dd y ddau gar wedi bacio gyda pethau pwysig os oedd rhaid i ni adael ar frys. Mae'r wraig a finne methu rhoi digon o ddiolch i'r diffoddwyr tân, i'r ffermwyr lleol sy' 'di bod yn cludo dŵr at y diffoddwyr. Erbyn heddiw mae pethau gobeithio wedi tawelu, ond mae wedi bod yn gyfnod anodd dros ben."
Sut mae'r tân yn effeithio ar wasanaethau a sefydliadau lleol?
Ymhlith y sefydliadau a orfodwyd i weithredu'n gyflym oedd Coleg Elidyr, coleg preswyl yn Rhandirmwyn sy'n gofalu am oddeutu 200 o blant ag anghenion ychwanegol. Dywedodd y cynghorydd lleol Handel Davies ar raglen Dros Frecwast fod y coleg wedi dechrau symud pobl o'r safle yn gynnar ddydd Mercher.
"Mae pawb yn saff - s'dim neb wedi cael unrhyw ddrwg, ond oddi ar hynny mae pethau wedi gwaethygu."
Aeth y cynghorydd ymlaen i ganmol ymdrechion y gwasanaethau tân a'r cymuned ffermio leol, a nododi bod criwiau wedi teithio o bob rhan o Gymru, gan gynnwys un criw a gyrhaeddodd o Landudno.
"Y frigâd dân, mae'n rhaid i fi ganu eu canmoliaeth nhw - maen nhw wedi dod o bob man. O Sir Gâr i ddechrau, yna dros Gymru gyfan - o'dd un yn cyrraedd o Landudno neithiwr. Maen nhw wedi gwneud jobyn gwych, a mae'n rhaid hefyd canmol y ffermwyr lleol. Maen nhw wedi bod lan â'u tractors a bowsers - tua 15 ohonyn nhw wedi bod yn helpu'r frigâd dân mewn mannau sy' mor anodd i fynd ato fe. Mae lot o fynyddoedd uchel, a tirwedd anodd iawn - coed conifer a porfa sych - felly mae'r tân yn symud yn ddi-baid. S'dim byd i'w stopio fe. Mae'r mwg yn ofnadwy. Yn y nos mae'n cwympo lawr i waelod y cwm a mae fel niwl ymhobman."
Pa gyngor sydd i'r cyhoedd wrth i'r tân barhau?
Mae'r gwasanaeth tân yn annog pobl i osgoi'r ardal er mwyn i'r gwasanaethau brys allu gweithredu'n ddiogel ac yn effeithiol. Cynghorir preswylwyr i aros dan do lle bo modd, cadw ffenestri a drysau ynghau i rwystro mwg rhag dod i mewn i'r cartref, ac i yrwyr fod yn ofalus ychwanegol gan fod y mwg yn effeithio ar welededd ar y ffyrdd lleol. Mae'r gwasanaeth hefyd wedi rhybuddio yn erbyn hedfan dronau yn agos i'r tân gan y gallent amharu ar waith diogel y criwiau tân.
Diolchodd y gwasanaeth tân yn benodol i'r gymuned leol a'r asiantaethau eraill dan sylw am eu "hamynedd, cefnogaeth a chydweithrediad" tra bod y criwiau'n ymateb i'r digwyddiad.
Sut mae'r tân hwn yn ffitio i'r patrwm ehangach o danau gwyllt yng Nghymru eleni?
Yn ôl adroddiad diweddaraf gan BBC Cymru Fyw, cofnodwyd cyfanswm o 706 o danau gwyllt ar draws Cymru a Lloegr yn 2026 hyd yma, gyda 208 ohonynt yn digwydd yn ystod cyfnod o bythefnos rhwng 16 a 28 Gorffennaf. Mae'r ffigurau hyn yn awgrymu bod y tân yn ardal Rhandirmwyn yn rhan o gynnydd ehangach mewn tanau gwyllt difrifol eleni.
Mewn achos arall ym Meirionnydd yng ngogledd Cymru, amcangyfrifwyd bod tân gwyllt wedi effeithio ar dros 950 hectar o dir, yn ôl yr un adroddiad, gan ddangos graddfa'r difrod amgylcheddol y gall tanau o'r math hwn ei achosi.
Beth sy'n debygol o ddigwydd nesaf?
Ar hyn o bryd, nid oes gwybodaeth bendant am pryd y disgwylir i'r tân yn Rhandirmwyn gael ei ddiffodd yn llwyr, ac mae'r gwasanaeth tân yn parhau i fonitro'r sefyllfa gan fod y tirwedd anodd a'r amodau sych yn parhau i gyfrannu at ledaeniad y fflamau. Bydd trigolion lleol yn parhau i gael eu cynghori i ddilyn cyfarwyddiadau'r gwasanaethau brys ynghylch diogelwch a gwacáu tra bod y digwyddiad yn parhau i gael ei drin fel un difrifol.
