Mae grŵp o oddeutu 20 o drigolion Llanrug, Gwynedd, wedi ffurfio menter gymunedol o'r enw Menter Gymunedol Penbont er mwyn ceisio prynu Tafarn Penbont a'i throi'n dafarn a hwb cymunedol unwaith yn rhagor. Caeodd y dafarn, sydd wedi'i lleoli yng nghanol y pentref, ym mis Hydref y llynedd ac mae wedi bod ar werth ers hynny. Nod y fenter yw ailagor y safle er mwyn, yn ôl eu geiriau nhw, ddod â'r pentref "yn ôl at ei gilydd".
Yn ôl cyfeiriadur ar-lein, mae Tafarn Penbont wedi'i lleoli ar Station Road, Llanrug, ac fe'i rhestrir fel tŷ bwyta a thafarn a fu, cyn ei chau, yn cynnal oriau agor cyhoeddus a chymysgedd o adolygiadau cwsmeriaid, gan gynnwys rhai hŷn sy'n dangos ei bod wedi bod yn fusnes gweithredol ers cryn amser, yn ôl gyfeiriadur teithio ar-lein. Ategir hyn gan adolygiadau blaenorol gan gwsmeriaid, sy'n awgrymu bod y dafarn wedi bod yn rhan sefydlog o fywyd cymdeithasol y pentref cyn iddi gau.
Faint o arian sydd ei angen, a sut y bydd yn cael ei godi?
Yn ôl ysgrifennydd y fenter, Efa Lewis Roberts, y gobaith yw codi cyfanswm o £500,000 drwy gyfuniad o werthu cyfranddaliadau a sicrhau grantiau, er mai £300,000 fyddai'n ddigon i brynu'r adeilad a dechrau ar y gwaith adnewyddu angenrheidiol. Bydd cyfle i'r cyhoedd brynu cyfranddaliadau yn y cynllun yn agor yr wythnos nesaf, meddai Efa.
Disgrifiodd Efa gyflwr presennol yr adeilad fel un sydd angen sylw sylweddol cyn y gellid ei ailagor yn llawn.
Pa mor hir fydd y gwaith yn ei gymryd?
Amcangyfrifir y bydd y cynllun cyfan yn cymryd rhwng tair a phum mlynedd i'w gwblhau'n derfynol, er bod y fenter yn gobeithio y bydd modd agor rhan o'r dafarn i'r cyhoedd tra bo'r gwaith adnewyddu yn parhau. Yn y pen draw, y gobaith yw gallu cynnig bwyd yn ogystal â diod, ond ar hyn o bryd mae'r pwyslais ar sicrhau lle i bobl allu "wylio chwaraeon byw, chwarae dartiau a pool yn ogystal â gigs a sioeau", yn ôl Efa.
Pam fod angen y cynllun ar y pentref?
Pwysleisiodd Efa fod anghenion trigolion Llanrug wedi bod wrth wraidd y broses o'r cychwyn cyntaf, gan nodi bod cefnogaeth eang ymhlith y gymuned leol i'r syniad.
"Mae gofynion y gymuned wedi bod yng nghanol y broses ers i ni ddechrau. Mae 'na deimlad cryf iawn bod angen hyn yn y pentre' ac mae 'na gefnogaeth fawr gan y gymuned."
"Mae'r angen am hwb wedi codi mwy na'r angen am dafarn cymunedol. Mae Llanrug yn bentre' sydd wedi bod efo dau dafarn ers blynyddoedd maith ond dyda ni ddim efo hwb lle mae 'na gaffi lle all bobl ymgynnull heb orfod heirio rywle allan."
Dywedodd Efa ei bod yn gobeithio y bydd ailagor y dafarn yn helpu i uno'r gymuned unwaith yn rhagor, gan gyfeirio at effaith y cau ar fywyd cymdeithasol y pentref.
"Mae 'na lawer wedi stopio mynd allan ers i'r tafarn gau a 'da ni'n teimlo bo' nhw'n colli allan."
"Fydd o'n help i'r henoed yn enwedig, dwi'n teimlo, achos does nunlle iddyn nhw ymgynnull ar y funud felly fydd o'n cynnig rhywbeth newydd yn y pentre' sydd wir ei angen."
Ychwanegodd fod y fenter hefyd yn gobeithio manteisio ar leoliad daearyddol y pentref er mwyn denu twristiaid i'r ardal.
"'Da ni ar stepen ddrws Yr Wyddfa yma hefyd felly gobeithio bydd o'n denu pobl i'r pentref a wnawn ni elwo o hynna."
Mae'r cynllun hwn yn debyg mewn ysbryd i achosion eraill diweddar lle mae cymunedau yng Ngwynedd wedi dod at ei gilydd i gefnogi'i gilydd mewn cyfnod anodd, fel y digwyddodd yn Bethel yn ddiweddar, pan gododd trigolion dros £7,000 i gefnogi teulu a gollodd eu cartref mewn tân.
Beth sy'n digwydd nesaf?
Bydd system gwerthu cyfranddaliadau'r fenter yn agor i'r cyhoedd yn ystod yr wythnos sy'n dilyn cyhoeddi'r cynllun, gan roi cyfle i drigolion a chefnogwyr fuddsoddi'n uniongyrchol yn nyfodol y dafarn. Bydd angen sicrhau'r £300,000 cychwynnol cyn y gellir dechrau ar y gwaith adnewyddu, tra bydd y nod hirdymor o £500,000 yn dibynnu ar lwyddiant y cais am grantiau ychwanegol.
- Caeodd Tafarn Penbont yn Llanrug ym mis Hydref y llynedd ac mae wedi bod ar werth ers hynny.
- Mae tua 20 o bobl leol wedi ffurfio Menter Gymunedol Penbont i geisio ei phrynu.
- Nod y fenter yw codi £500,000, gyda £300,000 yn ddigon i ddechrau'r gwaith.
- Disgwylir i'r cynllun gyfan gymryd rhwng tair a phum mlynedd i'w gwblhau.
- Bydd y cyfle i brynu cyfranddaliadau'n agor i'r cyhoedd yr wythnos nesaf.
