Trigolion Y Tymbl yn Sir Gâr sydd wedi lansio ymgyrch i achub eu clwb gweithwyr hanesyddol, wythnosau ar ôl iddo gau ei ddrysau am y tro olaf. Fe gaeodd Clwb Gweithwyr Y Tymbl, sefydliad sy'n dyddio'n ôl i'r 19eg ganrif, ar 19 Gorffennaf 2025 yn dilyn cyfnod hir o frwydro yn erbyn costau cynyddol. Nawr mae'r gymuned yn ceisio codi'r arian angenrheidiol i'w brynu cyn iddo gael ei roi ar werth mewn ocsiwn ym mis Medi.
Pam gaeodd y clwb?
Bu'r clwb, a oedd yn cael ei redeg gan ei aelodau ei hun, yn wynebu pwysau ariannol cynyddol dros y misoedd diwethaf wrth i gostau redeg yr adeilad godi. Yn y diwedd bu'n rhaid cau'r drysau ym mis Gorffennaf, gan adael y gymuned leol yn poeni am ddyfodol un o'i sefydliadau hiraf-sefydlog.
Sut mae'r ymgyrch achub yn dod yn ei blaen?
Yn ôl Scott Flear, sy'n dod o'r Tymbl ac sy'n arwain rhan o'r ymgyrch, mae'r trigolion bellach yn agos iawn at gyrraedd eu targed misol o £2,500 - y swm sydd ei angen i sicrhau cymorth ariannol a fyddai'n cadw'r clwb yn nwylo'r gymuned. Hyd yma mae'r ymgyrch wedi llwyddo i godi dros £2,000 y mis mewn rhoddion gan bobl leol.
"Heb y clwb does dim byd i gadw'r Tymbl gyda'i gilydd," meddai Scott Flear.
Esboniodd Scott fod angen dangos i Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (CGGC), corff a gaiff ei ariannu gan Lywodraeth Cymru, y gall y gymuned godi'r £2,500 misol llawn er mwyn sicrhau benthyciad, ac yn y pen draw grant hefyd. Y cam nesaf, meddai, fyddai sefydlu cynllun cyfranddaliadau cymunedol ar y cyd â'r sefydliad Cwmpas, gan ddefnyddio model cymdeithas budd cymunedol i roi perchnogaeth ffurfiol i'r trigolion.
Pryd fydd y clwb yn cael ei brynu neu'i ailagor?
Mae amser yn brin gan fod yr adeilad i fod i gael ei werthu mewn ocsiwn ar 10 Medi 2025.
"Ni'n credu allwn ni wneud hyn yn gloi iawn cyn i'r adeilad fynd i ocsiwn ar 10 Medi," meddai Scott.
Os llwydda'r cynllun, y gobaith yw ailagor y clwb ddiwedd mis Medi gyda digwyddiad dathlu a fyddai'n gyfle pellach i godi arian.
"Y gobaith wedyn fysa i ailagor ar ddiwedd mis Medi a gawn ni ddigwyddiad o ryw fath i ddathlu ac i godi rhagor o arian adeg hynny," meddai.
Yn ôl Scott, byddai gwaith adnewyddu ar yr adeilad yn dechrau yn y flwyddyn newydd, gyda'r bwriad fod y clwb yn ailagor yn llawn tua mis Ebrill 2026 o dan y cynlluniau presennol. Cyfeiriodd at fentrau cymunedol tebyg mewn ardaloedd eraill fel sail i'w optimistiaeth.
"Mae mentrau eraill fel Menter Tŷ'n Llan wedi dangos bod hyn yn gallu gweithio a ni'n gobeithio gwneud rhywbeth tebyg gyda'r Workies," meddai.
Pwysleisiodd Scott hefyd bwysigrwydd hanesyddol a chymdeithasol y clwb i'r pentref cyfan.
"Mae'r clwb yn rhan allweddol o hanes y gymuned. Fi'n credu byse'r gymuned ddim yna os bydd y clwb ddim yna," meddai.
"Mae popeth yn y gymuned wedi mynd trwy'r Workies ac mae wedi bod yn hwb dros sawl cenhedlaeth yma. Heb y clwb does dim byd i gadw'r Tymbl gyda'i gilydd," ychwanegodd.
Sut allai'r clwb newid yn y dyfodol?
Un arall sy'n rhan flaenllaw o'r ymgyrch yw chwaer Scott, Sophie Flear, sydd wedi bod yn ymweld â'r clwb ers pan oedd yn blentyn.
Er bod y cynlluniau'n dal yn eu dyddiau cynnar, dywedodd Sophie fod y bwriad yw i'r clwb wasanaethu fel canolfan gymunedol ehangach, yn ogystal â bod yn le i gymdeithasu a chynnal digwyddiadau fel yn y gorffennol.
"Mae amserau wedi newid ac mae angen i ni adlewyrchu hynny os mae'r ymgyrch yn llwyddiannus," meddai.
Aeth ymlaen i ddisgrifio'r math o wasanaethau y gellid eu cynnig o dan y drefn newydd.
"Felly fydden ni eisiau i'r clwb fod yn rywle all bobl ymgynnull yn y dydd fel caffi a chynnal dosbarthiadau i famau a'u babanod a sesiynau ffitrwydd hefyd, pethau fel 'na," meddai.
Dywedodd Sophie y byddai dyfodol y clwb yn cael ei siapio'n uniongyrchol gan ddymuniadau'r gymuned ei hun.
"Bydd y weledigaeth yn cael ei siapio gan y gymuned felly fydd y clwb yn beth bynnag fydd y gymuned isie fe fod," meddai.
Er gwaethaf tristwch cau'r clwb yn wreiddiol, dywedodd Sophie fod yr ymateb i'r ymgyrch wedi bod yn galonogol, gyda phobl leol yn awyddus i weld y clwb yn parhau'n rhan o'r gymuned yn hytrach na'i weld yn cael ei werthu a'i ddymchwel er mwyn datblygu tir ar ei gyfer.
"Mae gweld y clwb yn cau wedi bod yn beth trist i bawb ond mae lot o syniadau yn dod i mewn ac mae'r ymgyrch wedi bod yn bositif iawn hyd yn hyn gyda llawer o bobl yn awyddus i'w gadw yn y gymuned yn hytrach na gweld e'n cael ei brynu gan rywun arall a'i ddymchwel i wneud lle am dai neu rywbeth fel 'na," meddai.
Ffeithiau Allweddol
- Caeodd Clwb Gweithwyr Y Tymbl ar 19 Gorffennaf 2025 wedi brwydr yn erbyn costau cynyddol.
- Targed yr ymgyrch yw codi £2,500 y mis; mae dros £2,000 y mis wedi'i sicrhau'n barod.
- Bwriedir sefydlu cynllun cyfranddaliadau cymunedol gyda chymorth Cwmpas a model cymdeithas budd cymunedol.
- Disgwylir i'r adeilad fynd i ocsiwn ar 10 Medi 2025 os na cheir cynnig arall.
- Y gobaith yw ailagor yn rhannol ddiwedd Medi 2025, gyda ailagor llawn tua Ebrill 2026 wedi gwaith adnewyddu.
