Rhian Kerry yn Rhedeg Marathon Llundain Am Y Tro Cyntaf Ar ôl Ymddeol
Yn 2024, ymddeolodd Rhian Kerry o'i swydd fel pennaeth Ysgol yr Hendy yn Sir Gâr. Mae'r gyn-brifathrawes, sy'n 60 oed ac yn dod o Lanelli, yn rhedeg Marathon Llundain am y tro cyntaf ddydd Sul, gan ddweud bod y paratoi wedi bod yn ffordd o ddelio â bywyd ar ôl ymddeol.
Blwyddyn ar ôl ymddeoli, tra ar wyliau yn Tenerife, clywodd Rhian fod ei cais i gymryd rhan yn Marathon Llundain 2026 wedi cael ei dderbyn. Roedd y newyddion yn sioc i'w gŵr gan nad oedd erioed wedi rhedeg marathon na dangos diddordeb mewn rhedeg o'r blaen.
'Roedd e'n meddwl fy mod i am ei adael e!'
"Dwi erioed wedi gwneud rhywbeth fel hyn o'r blaen," meddai Rhian wrth Cymru Fyw.
"Do'n i ddim yn rhedwraig, ro'n i'n nofio dipyn, ond o'n i'n gwylio'r marathon llynedd a nes i feddwl 'swn i'n gallu gwneud hyn' a wnes i ymuno â'r balot."
Cadwodd Rhian ei penderfyniad i roi ei henw yn y balot i'w hun yn gyntaf, gan fod yn poeni am ymateb ei gŵr. Wrth iddynt fod yn Tenerife, dywedodd wrth ei gŵr am y newyddion, a chafodd ymateb annisgwyl.
"Dywedais i 'mae rhaid i fi ddweud rhywbeth i ti' ac roedd e'n meddwl fy mod i am ei adael e!
"Wnes i ddweud 'na, dwi 'di entro'r London Marathon' a gath o andros o sioc!"
Hyfforddiant a Newid Bywyd
Ar ôl derbyn y newyddion, llwythodd Rhian yr ap rhedeg 'Couch to 5K' ac ymunodd â chlwb rhedeg cyn cwblhau hanner marathon. Mae hi'n dweud bod rhedeg wedi rhoi "bywyd newydd" iddi ar ôl gadael swydd brysur fel pennaeth ysgol.
"Mae wedi bod fel rewiring yn lle retiring, fel maen nhw'n dweud.
"Roedd gwaith yn arfer bod eitha' full on felly o'n i wedi gadael i'r ochr yna o fy mywyd fynd.
"Ond mae gwneud hyn yn bendant wedi rhoi bywyd newydd. Dwi'n llawer mwy ffit a iach na be o'n i."
Mae canolbwyntio ar redeg a chadw'n heini wedi helpu Rhian i addasu i'w bywyd newydd y tu allan i'w gwaith.
"Mae o wedi bod yn help mawr o ran dod i arfer i'r bywyd newydd 'ma. Byse ymddeol wedi gallu bod yn beth anodd i fi," meddai.
"Roedd rhaid i fi fynd drwy'r broses o ddarganfod pwy o'n i achos ti'n uniaethu gymaint yn dy swydd a dwi wedi gorfod meddwl am bwy ydi Rhian Kerry nawr - a fi di dysgu lot amdanaf i fy hunain."
Gwirfoddoli a Chefnogi Teuluoedd yn Galaru
Ers ymddeol, mae Rhian hefyd wedi bod yn gwirfoddoli gyda Sandy Bear, elusen sy'n cefnogi plant sy'n colli anwyliaid. Dywedodd fod y gefnogaeth o elusennau fel Sandy Bear wedi bod yn bwysig iawn i deuluoedd, gan gynnwys ei nith sy'n byw yn Lloegr ac sydd wedi colli ei gŵr a thad ei phlant.
"Os ni'n gallu helpu plant i alaru yn dda ac yn bositif mae'n lleihau'r risg bod nhw'n datblygu problemau iechyd meddwl yn y dyfodol," meddai.
"Pan mae rhywun yna i deuluoedd sy'n galaru - er does neb yn gallu trwsio pethau - mae'n gallu bod yn help mawr.
"Dwi wedi enwi pobl ar gyfer pob un filltir fyddai'n ei wneud sydd wedi derbyn cefnogaeth ac sydd ddim wedi derbyn cefnogaeth - felly pan mae'r marathon yn mynd yn galed fyddai'n gallu edrych ar eu henwau ar fy llaw a chofio pam mod i'n gwneud hyn. Mae'n fraint cael gwneud hynny."
Dywedodd Rhian y byddai'r filltir gyntaf yn neilltuo i wraig ei ffrind, cefnogwr tîm pêl-droed West Ham United, a byddai'r anthem 'I'm Forever Blowing Bubbles' yn cael ei chwarae wrth gychwyn y ras.
Nid oes ganddi darged amser penodol, ond mae'n bwriadu "mwynhau a gwerthfawrogi'r achlysur, a gorffen y marathon gyda gwen".
Un arall yn Cystadlu am y Tro Cyntaf: Elen Hughes
Elen Hughes o Aberdaron fydd yn cymryd rhan yn y marathon am y tro cyntaf hefyd. Mae hi wedi rhoi ei henw yn y balot am y 10fed tro, ac mae cael ei dderbyn wedi bod yn syndod iddi.
"Hwn di'r degfed tro i fi drio a'r tro cynta' i fi gael fy nerbyn felly oedd o'n bach o syrpreis," meddai.
Mae Elen, 42 oed, wedi bod yn casglu arian i Gymdeithas Marw-enedigaethau a Marwolaethau Newyddanedigion (Sands). Mae'r elusen hon yn bwysig i'w theulu oherwydd yn 2012, colliwyd ei hail fab, Daniel, pan oedd hi'n 37 wythnos yn feichiog.
"Mae'r gefnogaeth 'da ni wedi'i gael yn amhrisiadwy, yn enwedig yn y dyddiau tywyll cynnar, ac mae'n braf i allu rhoi rhywbeth yn ôl."
Er mai dyma ei Marathon Llundain cyntaf, mae Elen wedi cwblhau hanner marathon a marathon ultra o'r blaen i hel arian i Sands.
Mae hi'n cydnabod bod cael amser i baratoi ar gyfer digwyddiadau o'r fath yn her, gan weithio llawn amser a bod tri o blant prysur gyda chwaraeon.
"Dwi wedi ffeindio fo'n anodd, yr oriau sy'n mynd i mewn i'r trainio.
"Dwi'n gweithio llawn amser a mae gennai dri o hogia sy'n brysur efo pêl-droed a rygbi - mae trio ffitio fo i mewn wedi bod yn anodd, codi'n ofnadwy o fuan neu mynd yn hwyr yn y nos.
"Ond mae'n foddhad i allu hel arian at achos mor dda."
Dilynwch Cymru Fyw
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok. Anfonwch syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
