Byw gyda MS: Sut Newidiodd Bywydau Elliw a'i Mam Dros Nos

Elliw Sian, a oedd yn ddwy oed pan ddiagnosiswyd ei mam gyda MS yn 2003, yn rhannu sut newidiodd y cyflwr bywyd eu teulu a sut mae hi'n defnyddio ei phrofiad i gefnogi eraill.

Dechrau'r Stori

"Yn 2002, aeth Mam i'w gwely un noson yn hollol iach, ac yn y bore, mi ddeffrodd hi a doedd hi methu symud."

Roedd Elliw Sian yn ddwy oed pan ddechreuodd symptomau ei mam ymddangos. Yn y dechrau, roedd y teulu'n credu bod y fam, sydd yn fam i ddau o blant ifanc, wedi cael strôc.

Ar ôl cael profion a misoedd o aros, cafodd ei mam ddiagnosis o Sglerosis Ymledol (MS) ym mis Ebrill 2003.

"Yn ei 20au hwyr oedd hi, ac roedd ganddi fabi – fi – newydd droi'n ddwy oed a 'mrawd yn chwech," eglurai Elliw, "ac yn bartner i'n nhad ac yn iach... a dros nos fel'na, fel switsh, newidiodd ei bywyd hi."

Gofalwr Ifanc

Newidiodd bywyd y teulu o Ddyffryn Nantlle yn llwyr. Dywedodd Elliw fod hi a'i brawd wedi gorfod tyfu i fyny'n gyflym, gan wynebu sefyllfaoedd na fyddai eu ffrindiau'n eu hwynebu, wrth helpu i ofalu am eu mam.

"Wrth dyfu i fyny fel gofalwr ifanc, o'dd o'n golygu cario lot o gyfrifoldebau o oed ifanc. A dim jest y gwaith domestig, fel helpu Mam efo'i thabledi hi, helpu i'w 'molchi hi, ei chodi hi o'r gwely, helpu iddi gerdded o'r stafell fyw i'r stafell gefn... Ond y poen meddwl o ran poeni am iechyd Mam fel plentyn.

"Weithiau, mae'r ochr seicolegol yn fwy na'r tasgau dyddiol. Dwi'n cofio bod yn blentyn ifanc iawn – tua chwech oed – pawb arall ar yr iard yn mwynhau'i hun amser cinio, ac ista yna'n meddwl: Sut mae Mam? Sut fydd hi pan fydda i adra?"

Atgofion Elliw o'i Mam

Gan mai dim ond dwy oed oedd Elliw pan aeth ei mam yn sâl, nid yw'n cofio ei mam yn iach, ond mae'n cofio pan allai wneud mwy cyn i'r symptomau waethygu.

"Dwi'n cofio Mam yn medru gwneud mwy o bethau yn annibynnol. Dwi'n cofio Mam yn medru gyrru'r car – dydy hi ddim wedi gwneud hynny ers dros 15 mlynedd bellach. Cof plentyn ydy pob dim."

Mae symptomau MS yn amrywio o berson i berson, ac mae mam Elliw wedi profi symptomau sydd wedi dod a mynd dros y blynyddoedd.

"Yn y blynyddoedd diwetha', mae Mam wedi colli'i golwg yn ei llygad dde. Dydy hi methu cerdded yn bell o gwbl, ond dydy hi methu cerdded heb help ffon. Mi 'naeth hi golli ei llais yn gyfan gwbl am dri neu bedwar mis, chwe mlynedd yn ôl.

"Tydy hi methu g'neud tasgau dyddiol 'da ni'n ei gymryd yn ganiataol yn hawdd iawn."

Profiadau a Goleuni'r Dyfodol

Er bod Elliw yn cyfaddef bod y rôl fel gofalwr ifanc wedi bod yn anodd ar ei mam, mae'n dweud bod y profiad wedi siapio pwy ydy hi heddiw.

Dewisodd astudio gradd mewn Iechyd a Gofal Cymdeithasol ac mae'n gwneud cwrs Meistr mewn Cyfraith Hawliau Dynol, yn bennaf oherwydd ei phrofiadau hi a'i theulu.

"Dwi'n meddwl bod fi yn ofalwr ifanc wedi rhoi y fflam 'na – isho gweld pobl yn cael y cyfle i 'neud be' maen nhw isho, ac isho g'neud yn saff bod y polisïau 'ma sydd mewn lle yn g'neud da er mwyn pobl. Oherwydd dwi 'di gweld systemau yn eu lle, a rheiny ddim yn gweithio.

"Dwisho bod mewn sefyllfa lle fedra i fynd at [bobl], gwrando be' ydy'u pryderon nhw, neu beth sydd ddim yn gweithio, a chael y sgiliau i newid neu fireinio, a bod y gofal maen nhw isho'i dderbyn yn ofal sy'n gweithio iddyn nhw.

"'Da chi'n byw drwy'r profiad efo'r person, felly mae hi'n bwysig gwrando, nid yn unig arna i fel gofalwr ifanc, ond be' am Nain a Taid, be' am ffrindiau Mam? Mae isho edrych yn ehangach wastad."

Disgrifiad o’r llun, Elliw gyda'i rhieni ar ddiwrnod graddio

Ymwybyddiaeth a Chodi Arian

Fel rhan o Fis Ymwybyddiaeth Sglerosis Ymledol, mae Elliw yn awyddus i godi ymwybyddiaeth am y cyflwr sy'n newid bywydau nid yn unig i'r rhai sy'n dioddef, ond hefyd i'w teuluoedd a'u ffrindiau, ac i godi arian ar gyfer ymchwil.

"'Dan ni fel teulu wedi gweld y gwahaniaeth yn yr ymchwil fel oedd o ar gychwyn taith Mam, a rŵan. Mae o'n anhygoel be' fedra nhw ei wneud. Mae codi ymwybyddiaeth bod ymchwil dal angen cael ei wneud yn hollbwysig.