Dim ond Hanner Ffermwyr Cymru Wedi Ymuno â'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy
Dim ond tua hanner o ffermwyr Cymru sydd wedi dewis ymuno â'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy newydd a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru, yn ôl Llŷr Gruffydd, y gweinidog sy'n gyfrifol am amaeth.
Wrth siarad â rhaglen Ffermio ar S4C, dywedodd y Gweinidog Cabinet dros Wydnwch Gwledig a Chynaliadwyedd mai hwn oedd “siwrne” a nad oedd disgwyl i bawb ymuno ar y diwrnod cyntaf.
Mae'r cynllun wedi bod yn hynod ddadleuol, gyda rhai ffermwyr yn beirniadu'r amod gwreiddiol bod yn rhaid i bob fferm orchuddio o leiaf 10% o'r tir gyda choed. Ar y llaw arall, mae eraill yn pryderu nad yw'r cynllun yn mynd yn ddigon pell o ran gwarchod yr amgylchedd.
"Mae'r ffigyrau cynnar yn dangos mai tua hanner sydd wedi dewis ymuno, ac rwy'n awyddus i weithio gyda'r sector i fynd trwy'r rhwystrau sydd yn bodoli," meddai Mr Gruffydd.
Lansio'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy ar ôl Blynyddoedd o Ddadlau
Bwriad y cynllun yw cymryd lle'r Taliad Sylfaenol, a gafodd ei ddosbarthu gan y Llywodraeth ers 2021 ac yn flaenorol gan yr Undeb Ewropeaidd. Wedi beirniadaeth hallt o'r cynnig gwreiddiol, penderfynodd Llywodraeth Lafur flaenorol ddiwygio'r cynllun, a chafodd elfennau o'r cynllun diweddaraf eu croesawu gan rai undebau ffermio.
Wrth ymateb i'r ffigyrau newydd, dywedodd Mr Gruffydd:
"Dwi'n meddwl bod pobl yn teimlo ansicrwydd ynglŷn â'r sefyllfa ariannol. Os chi ddim ond yn gallu cael sicrwydd 12 mis, yna mae yna gwestiwn a ddylai pobl fod yn cymryd y cam hwnnw."
Mae'r nifer o geisiadau yn cael ei adlewyrchu yn y ffigyrau hyn, ond nid yw hyn o reidrwydd yn dangos faint o dir sydd wedi cael ei gynnwys yn y cynllun.
Mae yna drafodaeth ar sut i gryfhau a gwella'r cynllun i annog mwy o ffermwyr i ymuno, ac mae hwn yn un o flaenoriaethau'r gweinidog.
"Am gynllun newydd sbon, allwch chi edrych arno fo yn wydr hanner llawn neu'n wydr hanner gwag," ychwanegodd Mr Gruffydd.
Ymgynghoriad Hir a Phwysau ar y Llywodraeth
Yn ôl y gyfreithwraig Awel Mai Hughes, mae'r cynllun wedi cael llawer o ymgynghoriad dros ddegawd, ond mae'r ffigyrau'n siom i'r Llywodraeth.
"Mae lot fawr o adnoddau, arian a chynghori wedi mynd i'r cynllun yma dros ddegawd," meddai Ms Hughes, sydd wedi bod yn cynghori ffermwyr ar y cynlluniau newydd.
Yn rhaglen Dros Frecwast, esboniodd fod amrywiaeth o resymau pam nad yw ffermwyr wedi ymuno. Mae'r newidiadau'n rhai hirdymor a all newid tirwedd ffermydd, gyda rhai ffermwyr yn pryderu am newidiadau posibl o dan lywodraeth newydd ym Mae Caerdydd.
Mae eraill yn teimlo nad yw'r cynllun yn broffidiol i'w busnes, gan wella defnyddio'r tir yn gyfan na rhoi ardaloedd i fod yn dir cynefin a choed.
Mae Ms Hughes yn egluro y bydd ffermwyr sydd heb ymuno yn cael llai o incwm, ond mae'n pwysleisio mai hwn yw'r cam cyntaf a gall ffermwyr ymuno flwyddyn nesaf.
"Dwi'n gobeithio bydd y llywodraeth newydd yn gwrando ar adborth ffermwyr i greu cynllun sy'n gweithio i bawb," meddai.
"Dydy polisi ddim gwerth dim os nad yw'r bobl ar lawr gwlad yna i weithredu'r polisi. Dydy'r llywodraeth methu cyrraedd eu nod amgylcheddol heb fod ffermwyr yn gwneud eu gwaith ac mae'r bartneriaeth yna'n hollbwysig."
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok i gael y diweddaraf. Anfonwch syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033. Lawrlwythwch yr ap i gael y newyddion diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
