Bwrdd Iechyd Hywel Dda yn cadarnhau nad oes penderfyniad wedi ei wneud ar ddyfodol Meddygfa'r Sarn
Mae Bwrdd Iechyd Hywel Dda yn pwysleisio nad oes unrhyw benderfyniad wedi ei wneud ynghylch dyfodol Meddygfa'r Sarn, sydd mewn perygl o gau yn Sir Gâr.
Mae cleifion ac ymgyrchwyr sy'n ceisio achub y feddygfa wedi ffurfio cadwyn ddynol o amgylch y safle fel rhan o ymgyrch i godi ymwybyddiaeth am y sefyllfa.
Ym mis Ionawr, cyhoeddodd Bwrdd Iechyd Hywel Dda y gallai Meddygfa'r Sarn ym Mhont-iets orfod cau oherwydd heriau, gan gynnwys lefelau staffio isel.
Meddygaeth y feddygfa wedi cael ei rhedeg gan y bwrdd iechyd ers 2017, ar ôl i bartneriaid blaenorol ildio'r cytundeb i redeg y gwasanaeth, ac mae wedi dibynnu ar feddygon locwm ers hynny.
Wythnos wedi'r cyhoeddiad, penderfynodd y bwrdd ohirio'r penderfyniad cau, yn dilyn beirniadaeth am ddiffyg ymgynghori gyda'r gymuned.
Ar hyn o bryd, mae'r bwrdd yn cynnal wyth wythnos o ymgysylltiad â'r gymuned cyn gwneud penderfyniad terfynol ynghylch cau'r feddygfa a rhannu'r 4,300 o gleifion rhwng meddygfeydd eraill yn yr ardal.
Bwrdd Iechyd Hywel Dda yn cadarnhau nad oes penderfyniad wedi ei wneud ar ddyfodol y feddygfa.
Meddygaeth y feddygfa wedi cael ei rhedeg gan y bwrdd iechyd ers 2017
Mae'r bwrdd iechyd wedi cynnal sesiwn ym Neuadd Les Pont-iets ddydd Mawrth i drafod dyfodol y feddygfa, gyda sesiwn arall wedi'i drefnu yn Neuadd Pontyberem yr wythnos nesaf.
I gyd-fynd â'r sesiynau, mae rhai o'r cleifion wedi ffurfio cadwyn ddynol o amgylch y feddygfa fel rhan o'r ymgyrch i achub y gwasanaeth.
"Teimladau cryf iawn sydd yn lleol," meddai Jane Nicholas, un o'r ymgyrchwyr.
"Y cyntaf i ni glywed am y penderfyniad oedd y bwrdd wedi 'neud, i gau'r feddygfa, oedd ar y cyfryngau, oedd yn sarhad i'r trigolion," ychwanegodd ar Dros Frecwast.
"Ers hynny mae'r bwrdd wedi cytuno i gynnal sesiynau trafod, ond 'da ni dal yn bryderus iawn ynglŷn â'r sefyllfa, a'r ffaith bod e'n ymddangos bod penderfyniad wedi ei argymell yn barod, cyn trafod gyda'r trigolion.
"Felly oedden ni'n awyddus iawn i drefnu digwyddiad i ddangos cefnogaeth i'r feddygfa, a [dangos] faint mae'r feddygfa yn golygu i'r ardal a pha mor bwysig ydy hi.
"Fyddwn ni'n ffurfio cylch o gwmpas y feddygfa i ddangos ein cefnogaeth, a'n pryder ni am beth fydd dyfodol gwasanaethau iechyd lleol i bobl yr ardal."
Oedi penderfyniad ar ddyfodol meddygfa yn Sir Gâr
Mae trafod cau meddygfa yn Sir Gâr sy'n gwasanaethu dros 4,000 o gleifion yn parhau.
Ym mis Hydref 2025, cyfarfu Panel Practis Gwag i ystyried opsiynau ar gyfer darparu gwasanaethau meddyg teulu hirdymor yn yr ardal, gan ystyried mynediad i gleifion, cynaliadwyedd y gweithlu, adeiladau, ansawdd gofal, ac ystyriaethau ariannol.
O'r opsiynau a drafodwyd, argymhellodd y panel y dylid gwasgaru cleifion yn reolaidd i bractisau eraill lleol i'w cartrefi, gan sicrhau ateb hirdymor cynaliadwy.
Mae meddygfeydd cyfagos yn cynnwys Meddygfa Nant y Glo ym Mhontyberem, tair milltir o Feddygfa'r Sarn, Meddygfa Minafon yng Nghydweli, dros bum milltir i ffwrdd, ac i rai cleifion, meddygfeydd yn Llanelli.
'Heriau go iawn'
"Un o'r heriau yw bod cylch y feddygfa mewn ardal ddifreintiedig iawn, ac mae pobl yn wynebu heriau go iawn ynghylch mynediad i wasanaethau," meddai Jane Nicholas.
"Un her bwysig yw sut mae pobl i gyrraedd y meddygfeydd eraill y byddwn ni'n gorfod symud iddyn nhw.
"Nid y pellter yw'r prif broblem, ond y gwasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus.
"Mae'n 20 munud o daith o Bont-iets i Gydweli mewn car, ond byddai taith ar fws yn golygu cymryd dau fws a threulio tua thair awr i gyrraedd yr apwyntiad ac yn ôl.
"Yr un peth i Lanelli - 30 munud ar y bws, a gwaith cerdded o ryw 10 munud wedyn i gyrraedd y feddygfa dan sylw.
"Pontyberem - 10 munud yn y car, ond 38 munud ar ddau fws i rai cleifion, yn dibynnu ar eu lleoliad yn y pentref.
"Felly mae heriau go iawn ynglŷn â hynny, ac rydym yn poeni y bydd pobl sy'n dibynnu ar drafnidiaeth gyhoeddus - yn enwedig pobl hŷn a rhai mewn anfantais - yn gorfod teithio mor bell a defnyddio dwy linell fws i weld meddyg."
Ychwanegodd ymgyrchwyr eu bod hefyd yn pryderu am effaith y newid ar feddygfeydd cyfagos, a allai orfod derbyn miloedd o gleifion newydd dros nos heb yr adnoddau priodol i ymdopi.
Dywedodd Andrew Carruthers, prif swyddog gweithredu Bwrdd Iechyd Hywel Dda, ei fod yn deall cryfder y teimladau lleol am y posibilrwydd o gau'r feddygfa.
"Rydym yn cydnabod y rôl hollbwysig y mae meddygon teulu yn ei chwarae wrth gefnogi iechyd a lles unigolion, teuluoedd a chymunedau, ac rydym yn deall pa mor gryf yw'r teimlad yn lleol ynghylch Meddygfa'r Sarn," meddai.
"Rwyf eisiau rhoi sicrwydd i drigolion, cleifion a chynrychiolwyr etholedig nad oes unrhyw benderfyniad wedi ei wneud ynghylch dyfodol y feddygfa.
"Yn ein cyfarfod ym mis Ionawr, cytunodd y bwrdd ar gyfnod ymgysylltu o wyth wythnos.
"Bwriad hyn yw i'n helpu i ddeall yn well yr effaith posib argymhelliad y Panel Practis Gwag, a chlywed yn uniongyrchol gan y cymunedau yr effeithir arnynt.
"Cafodd yr argymhelliad ei wneud gan y Panel Practis Gwag oherwydd yr heriau parhaus o ran cynnal y feddygfa, gan gynnwys anawsterau wrth sicrhau cefnogaeth glinigol tymor hir, a'r angen i sicrhau gofal diogel, cyson ac o ansawdd uchel i gleifion.
"Croesawyd y cyfle i gwrdd â chynghorwyr lleol yn ddiweddar ac rydym yn gwerthfawrogi eu cyfraniad a'u her fel rhan o'r broses hon.
"Rydym yn gwybod bod hyder mewn ymgysylltu yn cael ei adeiladu drwy wrando a bod yn agored."
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
