Edward Morus Jones: Cerddor a Chynhyrchydd Diwylliant
Mae'r cerddor Edward Morus Jones wedi bod yn adnabyddus ers y 1960au am ei ddeuawdau gyda Dafydd Iwan a'r casgliad o ganeuon a hwiangerddi i blant bach a gyflwynwyd ar albwm Cwm-Rhyd-y-Rhosyn. Wedi dod o Lanuwchllyn yn wreiddiol, mae hefyd wedi gwasanaethu fel athro ac wedi bod yn ymgyrchydd brwd dros yr iaith a diwylliant Cymraeg.
Yn ddiweddar, mae Edward wedi bod yn y newyddion wrth wylio ei fab, Rhun ap Iorwerth, yn tyngu llw fel Prif Weinidog newydd Cymru. Mae ei ferch, Awen Iorwerth, yn feddyg ac yn ddarlithydd meddygaeth.
Atgofion Cynnar
"Edrych i lawr - oddi ar fraich fy mam - a'r hen ŵr yn gorwedd yn ei wely. Ystafell dieithr, dodrefn dywyll. Awyrgylch 'difrifol'. Bu'r hen ŵr - 'Taid Ynys Hir' - farw pan oeddwn dan dair oed. Hwn oedd fy nghof byw cyntaf."
Hoff Lefydd yng Nghymru
"Llanuwchllyn, bro fy ngeni, a 'Nyth Clyd', ar gwr bro paradwys, Ynys Môn."
Nosweithiau Gorau
Trwy gyfnod o dros bedwar ugain mlynedd, mae Edward wedi cael llawer o 'nosweithiau da' ledled y wlad, gan berfformio mewn cannoedd o gyngherddau gyda Dafydd Iwan.
Disgrifiad o'i Hun
"Penderfynol, allblyg, teulu-ganolog."
Digwyddiad Hwylus
"Teimlo fy melt yn 'rhoi' yn sydyn, a 'nhrywsus haf llaes yn syrthio, yn gyfangwbl bron, i'r ddaear â hynny ar ganol 'Green' poblog Biwmares! Dau ohonom yn chwerthin am ddyddiau!"
Cywilydd Mwyaf
"Cael fy nal yn gyrru'n gyflym (gan yr heddlu) ddwywaith o fewn tair wythnos. ...(Ar y pryd roeddwn yn aelod o dîm hyfforddi'r Gymraeg... i'r heddlu!")
Y Tro Diwethaf i Grio
"Rwy'n cyfaddef yn onest i mi grio yn ystod dyddiau cyntaf Mai 2026, pan welais fy mab yn arwyddo'r Ddogfen Gyfreithiol i ddod yn Brif Weinidog Cymru. Diolchaf i Dduw am gael byw i fod yn dyst."
Arferion Drwg
"Heb allu golchi ambell lestr yn y gegin yn ddigon glân i fodloni gwraig ffyslyd! Cadw ambell dun, botel sbeis ac ati, ymhell y tu draw i'w ddyddiad defnyddio!!"
Hoff Lyfr, Ffilm neu Bodlediad
Mae Edward yn hoff o lyfr O.M. sy'n trafod bywyd a gwaith Syr Owen Morgan Edwards, yn ogystal ag ei hunangofiant, Mae'n Wlad i Mi.
Byw neu Farw, Gyda Phwy i Gael Diod?
"Hollol hapus, fodlon i dreulio amser yn ymlacio/cael diod bach efo Mary fy ngwraig."
Ffeithiau Anhygoel am Edward
"'Stalwm yn dipyn o giamstar ar dennis bwrdd OND fy sgiliau nofio yn brin ryfeddol!"
Y Diwrnod Olaf ar y Blaned
"Gwrando ar gerddoriaeth glasurol (Mozart yn ffefryn), ymweld â ffrind, glasiad o win gwyn Pieroth... ond gwneud amser i ddweud 'Diolch i Dduw' am fy mywyd breintiedig."
Llun Pwysig
Mae llun yr Orsedd yn bwysig i Edward, gan ddangos llawenydd gyda'i blant Awen a Rhun, a chan gofio ei wraig fu farw yn 2012, Gwyneth Morus Jones. Mae'r pedwar wedi eu derbyn er anrhydedd i Orsedd Cymru.
Os Gallai Bod yn Rhywun Eraill am Ddiwrnod
"Mi hoffwn fod yn Brif Weinidog y Deyrnas Gyfunol...er mwyn gallu hwyluso hunan-lywodraeth i Gymru."
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok. Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033. Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
Pynciau Cysylltiedig
Hefyd o Ddiddordeb
- Tad Rhun ap Iorwerth 'methu credu' llwyddiant Plaid Cymru
- Noson yn y Premier Inn i'r Prif Weinidog ar ôl dathlu canlyniad yr etholiad
