Cyngor Conwy yn cadarnhau cau dwy ysgol gynradd gwledig yn Ysbyty Ifan a Betws-y-coed

Mae Cyngor Sir Conwy wedi penderfynu cau dwy ysgol gynradd gwledig yn Ysbyty Ifan a Betws-y-coed, er pryderon y gymuned a'r corff llywodraethol am effaith y penderfyniad ar y pentrefi lleol.

Penderfyniad Cyngor Conwy ar gau dwy ysgol gynradd

Mae Cyngor Sir Conwy wedi gwneud penderfyniad i fynd ymlaen gyda chynlluniau i gau dwy ysgol gynradd yn y pentrefi gwledig Ysbyty Ifan a Betws-y-coed.

Yn Ysgol Ysbyty Ifan, mae lle ar gyfer 40 o blant, ond ar hyn o bryd dim ond 14 sydd wedi cofrestru.

Yn yr un modd, mae 14 disgybl yn Ysgol Betws-y-coed, er bod y cyngor sir yn nodi bod lle i hyd at 100 o blant yno.

Roedd swyddogion Cyngor Conwy wedi argymell cau'r ddwy ysgol yn sgil y niferoedd isel o ddisgyblion.

Mae'r cyngor wedi cydnabod nad yw penderfyniadau o'r fath yn hawdd ac eu bod yn cael

"effaith sylweddol"

ar gymunedau lleol.

Fodd bynnag, maent yn pwysleisio bod ganddynt

"dyletswydd"

o dan reolau Llywodraeth Cymru i

"sicrhau addysg gynaliadwy o ansawdd uchel"

gan ymateb i newid yn

"nifer y disgyblion a demograffeg"

yn y lleoedd hynny.

Pryderon y gymuned a'r corff llywodraethol

Mae corff llywodraethol Ysgol Ysbyty Ifan wedi mynegi siom ynghylch bwriad y cyngor, gan ddweud nad yw opsiynau eraill wedi cael eu hystyried yn llawn. Maent yn pwysleisio bod dyletswydd ar y cyngor i ystyried lles cenedlaethau'r dyfodol hefyd.

"Mae'r ysgol yma yn galon i'r gymuned,"

meddai un rhiant, Hefin Jones.

"Does 'na ddim llawer o bethau yn yr ardal, ac mae hi'n clymu pob peth efo'i gilydd."

Mae pryder wedi cael ei fynegi y gallai cau Ysgol Betws-y-coed arwain at droi'r pentref yn

"yr Abersoch nesaf"

, gan gyfeirio at newid mawr yn y gymuned.

Ychwanegodd rhiant o'r ysgol honno, Ruth Roberts, ei bod yn poeni y bydd

"pobl yn symud i ffwrdd"

os na fydd ysgol gynradd yn y pentref.

"Maen nhw 'di ailwneud y cantîn a'r ffenestri, so mae 'na lot o botensial i'r ysgol os fysa fo'n cael ei gadw ar agor,"

meddai.

Disgrifiad o’r llun, Dywedodd rhiant yn Ysgol Betws-y-coed ei bod yn poeni y bydd "pobl yn symud i ffwrdd" heb ysgol gynradd yn y pentref

Disgrifiad o’r llun, Mae Hefin Jones a Ruth Roberts yn poeni beth fydd effaith cau'r ysgolion ar y cymunedau

Polisi Llywodraeth Cymru a'r rhagdybiaeth yn erbyn cau ysgolion

Mae llai na degawd ers i Lywodraeth Cymru gyflwyno polisi a oedd yn rhagdybio yn erbyn cau ysgolion gyda llai na 100 o ddisgyblion.

Mae'r llywodraeth newydd yn dweud eu bod wedi

"ymrwymo"

i adeiladu cymunedau gwledig cryf a gwydn.

Maent hefyd wedi nodi y byddant yn

"adolygu sut mae'r rhagdybiaeth"

yn erbyn cau ysgolion gwledig yn cael ei gweithredu i sicrhau bod penderfyniadau'n cael eu

"llywio yn gyntaf oll gan les pennaf y disgyblion"

Safbwynt Cymdeithas yr Iaith a Ffred Ffransis

Dywedodd Ffred Ffransis ar ran Cymdeithas yr Iaith Gymraeg eu bod yn falch o weld ymrwymiad Plaid Cymru i adolygu'r rhagdybiaeth, er ei bod yn siomedig nad yw hyn yn un o flaenoriaethau'r 100 diwrnod cyntaf.

Yn y cyfamser, mae'n pwysleisio bod angen gweithredu'r rhagdybiaeth o blaid ysgolion gwledig yn iawn.

"Mae angen esbonio'r nod yn glir ac ar frys wrth awdurdodau lleol gan fod y mwyafrif yn rhoi pwyslais ar y gair rhagdyb gweithdrefnol yn erbyn cau, ac yn dehongli o hynny bod angen iddynt greu rhai adroddiadau ychwanegol a thicio mwy o focsys yn unig.

"Ond yn ymarferol gweithredu'r holl broses gyda rhagdyb o gau ysgolion er mwyn ceisio arbed arian.

"Caiff plant a chymunedau eu trin fel ffigurau ac ystadegau yn unig.

"Yr angen yw pwysleisio fod 'rhagdyb yn erbyn cau' yn golygu fod angen i awdurdod lleol gychwyn trwy drafod gyda llywodraethwyr pob ffordd bosibl o ddatblygu ysgol yn gadarnhaol, ac wedyn gynnig cau os nad oedd opsiwn arall."