Arweinwyr y prif bleidiau yn trafod y GIG ar y teledu
Yn ystod y ddadl fyw gyntaf rhwng arweinwyr y chwe phrif blaid wleidyddol yng Nghymru ar ITV Cymru o fewn y Senedd, canolbwyntiodd y trafodaethau ar y gwasanaeth iechyd.
Dywedodd Eluned Morgan o'r Blaid Lafur fod y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) wedi darparu gwasanaeth i'r rhan fwyaf o bobl, er iddi gydnabod fod "angen gwneud mwy".
Ymhellach, fe feirniadodd Rhun ap Iorwerth, arweinydd Plaid Cymru, y Blaid Lafur gan ddweud nad oedd neb yn credu eu hymrwymiadau ar y GIG bellach. Yn ei dro, cyfeiriodd Dan Thomas o Blaid Reform at y berthynas rhwng Plaid Cymru a Llafur fel "sioe Punch and Judy ffug".
Darren Millar o'r Ceidwadwyr Cymreig disgrifiodd y GIG fel bod mewn "argyfwng". Yn ogystal, galwodd Jane Dodds o'r Democratiaid Rhyddfrydol am fwy o gyllid ar gyfer gofal cymdeithasol, tra awgrymodd Anthony Slaughter o'r Blaid Werdd y dylai San Steffan ddarparu mwy o arian parod.
Y GIG yn ganolbwynt y ddadl
Mae'r her o benderfynu ar ddyfodol y GIG, sydd dan bwysau sylweddol, wedi bod yn thema allweddol yn yr etholiad hwn. Roedd y pwnc yn amlwg wrth i arweinwyr y chwe phlaid wynebu ei gilydd yn y Senedd.
Mae Llafur Cymru wedi wynebu her i leihau rhestrau aros cyn yr ymgyrch etholiadol, gyda'r ffigurau diweddaraf yn dangos gostyngiad yn y cyfanswm o gleifion sy'n aros am driniaeth am wyth mis yn olynol. Fodd bynnag, mae'r nifer yn dal yn uchel gyda 713,048 o lwybrau cleifion ar restrau aros ym mis Ionawr, sef tua 28,000 yn llai na'r mis blaenorol.
Eluned Morgan, arweinydd y Prif Weinidog a'r gweinidog iechyd, nododd fod dros 50% o gyllideb Llywodraeth Cymru, tua £27 biliwn, yn cael ei wario ar y gwasanaeth iechyd. Nid oedd hi'n ymddiheuro am y gwariant hwnnw.
"Mae 2.75 miliwn o apwyntiadau GIG yng Nghymru bob mis, o boblogaeth o 3 miliwn o bobl. Mae meddygon teulu yn gweld cyfwerth ag 1.6 miliwn o bobl bob mis. Mae'n gweithio i'r mwyafrif helaeth o bobl, ond dwi'n cydnabod bod angen gwneud mwy a dyna pam y byddwn ni'n adeiladu ysbytai newydd. £4 biliwn ar ysbytai newydd, un yng Nghaerdydd, trawsnewid yr un yn Wrecsam ac un yng ngorllewin Cymru."
Beirniadaeth gan arweinwyr eraill
Fe wnaeth Rhun ap Iorwerth feirniadu record y Blaid Lafur gan ddweud nad oes "unrhyw un yn credu Llafur bellach ar iechyd" ac ychwanegodd fod Eluned Morgan wedi bod yn ganolog i'r cwymp yn y GIG yng Nghymru.
"Mae'n rhaid i ni ganfod ffordd o'i roi ar sail gynaliadwy a dyna beth mae polisïau Plaid Cymru yn ei addo."
Dywedodd y byddai llywodraeth dan ei arweiniad yn rhoi £100m ychwanegol i'r GIG yn y flwyddyn gyntaf.
Yn ogystal, fe wnaeth Rhun ap Iorwerth gyhuddo Nigel Farage, arweinydd Reform UK, o geisio creu system gofal iechyd seiliedig ar yswiriant, gan arwain at breifateiddio'r GIG. Wrth ymateb, gwrthododd Dan Thomas y cyhuddiad hwn gan egluro y byddai'r GIG yn parhau i fod yn rhad ac am ddim yng Nghymru, gan gynnwys presgripsiynau am ddim.
"Nawr efallai fod arweinydd ein plaid yn y DU wedi dweud pethau yn y gorffennol sydd wedi'u cymryd allan o gyd-destun. Fi'n egluro y bydd y GIG yn parhau i fod yn rhad ac am ddim yng Nghymru ac felly bydd presgripsiynau am ddim hefyd."
Yn ogystal, dywedodd Mr Thomas fod Llafur a Phlaid Cymru mewn "sioe Punch and Judy ffug a fydd drosodd ar ôl mis Mai" ac ychwanegodd nad oedd modd ymddiried yn y ddau wrth iddynt geisio gweithio gyda'i gilydd yn y dyfodol.
Argyfwng yn y GIG yn ôl y Ceidwadwyr
Darren Millar, arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, disgrifiodd y sefyllfa yn y GIG fel "argyfwng" a galwodd am ddatganiad argyfwng iechyd gan Lywodraeth Cymru.
"Mae'r GIG yng Nghymru mewn sefyllfa argyfyngus. Nid oes digon o welyau. Byddem yn cynyddu nifer y gwelyau hynny fel nad oes rhaid gofalu am bobl mewn coridorau a chypyrddau. Yn ôl Coleg Brenhinol Meddygaeth Frys, bu farw dros 1,000 o bobl y llynedd yn unig oherwydd gofal mewn coridor, oherwydd eu bod yn aros am fwy na 12 awr yn ein hadran achosion brys. Felly mae angen i ni drwsio hynny a'r unig ffordd o wneud yw trwy gael ffocws uniongyrchol arno a datgan argyfwng iechyd."
Polisi'r Democratiaid Rhyddfrydol ar drethi a gofal cymdeithasol
Jane Dodds, arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru, eglurodd eu polisi allweddol o ystyried cynyddu ceiniog ar y dreth incwm i ariannu gofal cymdeithasol, gan bwysleisio'r cysylltiad rhwng gofal cymdeithasol a gofal iechyd.
"Mae gofal cymdeithasol a gofal iechyd yn mynd gyda'i gilydd, ac os gallwch chi gadw pobl allan o ysbytai, ac os gallwch chi eu cael nhw allan o ysbytai yn gyflym, yna mewn gwirionedd bydd yn helpu ein gwasanaeth iechyd. Rydym yn bod yn onest ac yn agored iawn gyda phobl. Dydyn ni ddim am dorri trethi oherwydd ein bod ni'n meddwl bod angen i ni amddiffyn ein gwasanaethau cyhoeddus. Mae angen arian ychwanegol arnom yn ein cyllideb ac os na allwn ni ei gael mewn unrhyw ffordd arall, byddwn ni'n codi ein trethi o geiniog."
Safbwynt y Blaid Werdd ar gyllid y GIG
Anthony Slaughter o'r Blaid Werdd yng Nghymru cyfaddefodd nad oeddent wedi bod yn glir ynghylch cyllid y GIG, gan nodi nad yw maniffesto'r blaid yn ddogfen gyllideb ond yn nodi blaenoriaethau a chyfeiriad.
"Ein blaenoriaethau ni yn y cyfeiriad yr ydym yn teithio ynddi yw hi."
Yn ei farn ef, byddai'n "ffôl" i lunio cynllun gwariant ar gyfer pob adran o'r llywodraeth am y pedair blynedd nesaf. Galwodd ar Lywodraeth y DU i ddarparu arian ychwanegol i'r GIG gan ddweud nad yw Cymru wedi cael y pres sy'n haeddiannol iddi.
Manylion ychwanegol am y ddadl a'r etholiad
Bydd Y Ddadl Fawr yn cael ei darlledu'n fyw o'r Egin am 20:00 ar 23 Ebrill ar S4C, BBC Radio Cymru, , BBC Cymru Fyw a YouTube S4C.
Mae Etholiad y Senedd 2026 yn cael ei gynnal ar 7 Mai.
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok. Anfonwch syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y newyddion diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
