Dŵr Cymru: Biliau Dŵr Uwch neu Oedi Cyn Trwsio Seilwaith Heneiddiedig

Mae pennaeth newydd Dŵr Cymru, Roch Cheroux, yn dweud bod cwsmeriaid yn wynebu dewis rhwng biliau dŵr uwch neu oedi cyn trwsio seilwaith heneiddiedig. Mae'r cwmni'n wynebu heriau o ran llygredd, ansawdd dŵr, a buddsoddiad sylweddol i wella gwasanaethau.

Pennaeth Newydd Dŵr Cymru yn Trafod Dewis Cwsmeriaid rhwng Biliau Uwch neu Oedi

Mae Roch Cheroux newydd ei benodi yn bennaeth newydd Dŵr Cymru. Yn ei gyfweliad cyntaf ers dechrau'r rôl ym mis Ionawr, mae wedi amlinellu'r heriau sy'n wynebu'r cwmni wrth geisio gwella gwasanaethau dŵr yng Nghymru.

Mae cwsmeriaid yn wynebu "dewis" rhwng biliau uwch neu aros yn hwy am welliannau i wasanaethau dŵr, meddai Mr Cheroux. Mae seilwaith sy'n heneiddio a blynyddoedd o danfuddsoddi wedi arwain at sefyllfa lle na ellir gwella perfformiad y cwmni heb wariant sylweddol, a bydd y gost honno'n cael ei thalu gan gwsmeriaid.

"Y gwir amdani yw mai'r unig arian sydd gennym ni... yw'r biliau y mae ein cwsmeriaid yn eu talu," meddai. "Mae mwy o fuddsoddiad yn golygu cymryd arian o filiau a'i ddefnyddio i drwsio'r asedau."

Plant yn chwarae wrth bibell gwastraff dwr ar draeth y Borth yng Ngheredigion — Disgrifiad o’r llun, Bydd angen i gwsmeriaid dalu mwy i gyflymu'r broses o wella'r sustemau dŵr, yn ôl prif weithredwr newydd Dŵr Cymru

Perfformiad Gwasanaeth a Seilwaith Heneiddiedig

Mae Mr Cheroux yn cydnabod bod gwasanaethau dŵr ar hyn o bryd yn methu â chyrraedd disgwyliadau cwsmeriaid. Mae'n nodi nad yw lefel y gwasanaeth yn lle y dylai fod, gan gyfeirio at gyflwr y pibellau, y gweithfeydd trin, a'r seilwaith ehangach ledled Cymru.

Mae rhan helaeth o'r rhwydwaith dŵr yn ddegawdau oed, ac mae angen gwaith ailosod mewn mannau yn hytrach na thrwsio. Mae rhai asedau wedi'u hadeiladu amser maith yn ôl ac mae angen eu newid am rai newydd mewn rhai achosion, meddai.

Pryderon am Lygredd yn y Dŵr

Daw'r sylwadau hyn yng nghanol pryder cyhoeddus ynghylch gollyngiadau carthion ac ansawdd dŵr, ynghyd â chynnydd mewn biliau aelwydydd. Mae cwmnïau dŵr ledled y DU, gan gynnwys Dŵr Cymru, wedi wynebu beirniadaeth ynghylch llygredd, gyda rheoleiddwyr yn rhybuddio bod perfformiad wedi dirywio.

Mae ymgyrchwyr wedi tynnu sylw at raddfa'r gollyngiadau i afonydd a moroedd. Yn ogystal, mae Dŵr Cymru yn un o'r diffynyddion mewn achos sifil ynghylch llygredd yn Afon Gwy, lle mae trigolion a busnesau'n honni bod gollyngiadau carthion wedi cyfrannu at ddifrod amgylcheddol. Mae'r cwmni'n gwadu'r honiadau ac yn herio'r achos yn yr Uchel Lys.

Llun o fodel a masg glas wedi'u dal yn yr awyr y tu allan i'r Uchel Lys yn Llundain — Disgrifiad o’r llun, Mae ymgyrchwyr wedi herio'r diwydiant yn y llys yn sgil honiadau o lygredd ac ansawdd dŵr gwael

Cynnydd mewn Biliau a Buddsoddiad Sylweddol

Mae cwsmeriaid Dŵr Cymru eisoes wedi gweld biliau'n cynyddu 28% yn ystod y blynyddoedd diwethaf, gyda'r cwmni'n bwriadu buddsoddi £4.6bn rhwng 2025 a 2030. Fodd bynnag, dywedodd Mr Cheroux fod cynnydd pellach yn debygol yn y cyfnod prisio nesaf os yw'r cyhoedd am weld gwelliannau cyflym i'r systemau dŵr.

"Os ydym am weld gwelliant yn gyflymach, bydd mwy o gynnydd mewn biliau - dyna'r dewis i gymdeithas," meddai.

Mae Mr Cheroux yn dadlau bod y sefyllfa bresennol yn adlewyrchu degawdau o benderfyniadau polisi, gan nodi bod ffocws ar gadw biliau'n isel iawn am 30 mlynedd, sydd wedi arwain at fuddsoddiad isel nag y dylai fod.

Mae'r cwmni wedi dechrau ymgynghori â chwsmeriaid ar ei strategaeth hirdymor, gan ofyn a fyddai'n well ganddynt weld cynnydd graddol dros amser neu gynnydd mwy sydyn i gyflawni gwelliannau cyflymach. Mae adborth cynnar yn awgrymu bod llawer o gwsmeriaid eisiau gwella perfformiad amgylcheddol, gan gynnwys llai o ollyngiadau ac afonydd glanach.

Heriau Cyfathrebu a Dealltwriaeth y Cyhoedd

Tynnodd Mr Cheroux sylw at yr her ehangach o ran natur "anweledig" seilwaith dŵr, sy'n ei gwneud hi'n anodd i'r cyhoedd ddeall maint y buddsoddiad sydd ei angen. Mae'r rhan fwyaf o'r asedau wedi'u claddu o dan y ddaear, ac nid yw pobl yn eu gweld oni bai bod rhywbeth yn mynd o'i le.

Galw am Wariant Cyfrifol gan Gwmnïau Dŵr

Dywedodd Rhodri Williams, aelod o fwrdd Cyngor Defnyddwyr Dŵr, fod angen i gwmnïau dŵr ddangos eu bod yn gwario arian cwsmeriaid yn gyfrifol cyn gofyn am fwy o arian.

"Y gwir yw mae pobl eisoes yn talu rhagor," meddai Mr Williams. "Y cwestiwn mawr dwi'n credu yw odi'r cwmni yn gallu defnyddio'r arian yna yn gall, ydyn nhw yn gallu delifro'r math o wasanaeth mae cwsmeriaid yn talu amdano fe'n barod?"

Mae ymddiriedaeth yn y cwmni "ar ei lefel isaf erioed," meddai Mr Williams, gan ychwanegu bod angen i bobl gael rhagor o ymddiriedaeth cyn iddynt fod yn barod i dalu mwy o arian.

Rhodri Williams, dyn a gwallt llwyd mewn crys, yn sefyll o flaen ffens yng nghefn gwlad Cymru. — Disgrifiad o’r llun, Mae angen i gwmnïau dŵr ddangos eu bod yn gwario yn gyfrifol, cyn gofyn am fwy o arian gan gwsmeriaid, yn ôl Rhodri Williams

Er bod Cymru'n ymddangos fel gwlad heb broblemau cyflenwad dŵr, dywedodd Mr Williams fod angen i bawb ystyried effaith newidiadau hinsawdd ar ddefnydd dŵr. Mae angen i gwsmeriaid newid eu hymddygiad tuag at ddŵr a'i ddefnyddio'n fwy effeithlon.

"Mae 'na angen i ni fel cwsmeriaid newid ein hymddygiad ni tuag at ddŵr, a'i ddefnyddio fe yn gallach. "Ond hefyd mae'n rhaid i'r cwmnïau wneud llawer gwell job o esbonio i'w cwsmeriaid nhw beth yw'r anawsterau, faint o arian sydd eisiau arnyn nhw, a ble mae'r arian yna'n cael ei wario. "A dyw hynny ddim wedi cael ei wneud yn dda. Dyw pobl ddim yn deall pam bod rhaid talu rhagor a rhagor o arian, a wedyn gweld bod y perfformiad yr un mor wael ag oedd e cyn i'r biliau gynyddu," meddai Mr Williams.

Heriau Cymru mewn Cyd-destun y DU

Yn y pen draw, mae Mr Cheroux yn nodi bod y her sy'n wynebu Cymru yn adlewyrchu her y DU ehangach o gydbwyso biliau cwsmeriaid gyda'r dasg o foderneiddio system sydd wedi'i chuddio o dan y ddaear.