Mae barnwr wedi mynnu esboniad gan Heddlu Gogledd Cymru ar ôl i Martin Edwards, dyn 41 oed a ddisgrifiwyd fel “peryglus iawn”, gael ei ryddhau ar fechnïaeth er iddo fygwth torri menyw “yn ddarnau bach”. Cafodd Edwards ei gyhuddo o dreisio menyw, ond er i’r bygythiadau hynny gael eu gwneud ni chymerwyd unrhyw gamau pellach mewn perthynas â’r honiad o dreisio.
Cafodd Edwards ei arestio ym mis Mawrth, ac fe ddywedodd wrth swyddogion Heddlu Gogledd Cymru:
“Dwi ddim yn mynd i adael iddi ddweud fy mod i wedi ei threisio”cyn bygwth y byddai’n
“dod o hyd iddi”ac yn ei
“chladdu”.
Ar ôl cael ei ryddhau ar fechnïaeth, aeth ymlaen i fygwth llofruddio’r fenyw tra oedd ganddo gyllell yn Llandudno cyn i gyn-filwr ymyrryd a sicrhau bod y sefyllfa’n tawelu.
Dywedodd y Dirprwy Brif Gwnstabl Nigel Harrison fod yr heddlu’n
“ymwybodol o sylwadau’r barnwr yn yr achos hwn, sy’n amlwg yn peri pryder, ac rydym wrthi’n adolygu’n llawn yr amgylchiadau a arweiniodd at y digwyddiad”.
“Methiant llwyr” yn yr achos hwn
Tra oedd yn y ddalfa, ailadroddodd Martin Edwards, sydd heb gyfeiriad sefydlog, y bygythiadau gan ddweud:
“Cyn gynted ag y bydda i'n cael fy rhyddhau ar fechnïaeth, dwi'n mynd i ddod o hyd iddi a'i thorri'n ddarnau bach”, ac y byddai’n ei
“chladdu”.
Yn Llys y Goron Caernarfon, dywedodd y Barnwr Simon Mills:
“Mae angen amddiffyn rhywun sy'n honni iddi gael ei threisio ac ni ddylai pobl fod yn rhydd i gerdded allan o orsaf heddlu ar ôl dweud wrth swyddog heddlu 'Dwi'n mynd i'w lladd hi'.”
Ychwanegodd:
“Mae'n ymddangos bod methiant llwyr wedi bod yn yr achos hwn.
“Alla i ddim deall sut y cafodd y dyn yma ei ryddhau o'r ddalfa ar ôl dweud ei fod yn mynd i lofruddio rhywun oedd yn honni iddi gael ei threisio.”
Dywedodd y barnwr fod yr heddlu wedi rhybuddio Martin Edwards i beidio â gwneud y bygythiadau, ond iddo ymateb
“Does dim ots gen i”, cyn mynd allan gyda chyllell gegin fawr o fewn
“cyfnod byr ar ôl gwneud y bygythiadau”.
Yn ystod y digwyddiad, ymyrrodd cyn-filwr drwy gymryd y gyllell oddi ar Martin Edwards er mwyn tawelu’r sefyllfa. Cysylltodd y cyn-filwr â’r heddlu i roi gwybod am
“fygythiad i fywyd”, ond dywedodd ei fod yn teimlo ei fod wedi cael ei
“anwybyddu”.
Pa oedi oedd cyn ymateb yr heddlu?
Dywedodd yr erlynydd, Selda Krasniqi, fod oedi o fwy na 24 awr cyn i swyddogion gyrraedd, a bod y cyn-filwr yn dal i fod ag
“arf llofruddiaeth posibl”yn ei feddiant.
Dywedodd y Barnwr Simon Mills fod y tyst wedi dangos
“ysbryd cyhoeddus arbennig”ac y gallai
“o bosibl fod wedi achub targed ymddygiad Edwards rhag niwed difrifol”.
Dywedodd yr erlyniad fod y cyn-filwr, oherwydd difrifoldeb y sefyllfa a’r diffyg ymateb, wedi cyflwyno cwyn ffurfiol i Heddlu Gogledd Cymru ac wedi cysylltu â’i Aelod Seneddol. Dywedodd fod y digwyddiad wedi
“effeithio ar fy hyder i ddibynnu ar y gwasanaethau brys pan fo bygythiad uniongyrchol i fywyd”.
Cyfaddefodd Martin Edwards iddo wneud bygythiadau i ladd, ymddwyn yn dreisgar, a bod â chyllell mewn man cyhoeddus. Dywedodd y barnwr na chymerwyd unrhyw gamau pellach mewn perthynas â’r honiad o dreisio.
Dywedodd yr amddiffyniad fod gan Martin Edwards anaf i’r ymennydd a sgitsoffrenia paranoiaidd, a bod ei gyflwr meddyliol yn effeithio ar y ffordd yr oedd yn ymateb pan oedd yn teimlo ei fod wedi cael cam.
Dywedodd y Barnwr Simon Mills:
“Mae angen i mi gael rhyw sicrwydd na all rhywbeth fel hyn ddigwydd eto.”
Cafodd Martin Edwards ei garcharu am dair blynedd ac wyth mis. Gan ei ddisgrifio fel dyn
“peryglus iawn”, ychwanegodd y barnwr bum mlynedd at gyfnod ei drwydded. Cafodd gorchymyn atal am 15 mlynedd hefyd ei osod.
Dywedodd y Dirprwy Brif Gwnstabl Harrison:
“Byddwn yn ymateb yn uniongyrchol i'r llys maes o law, ac felly ni fyddai'n briodol i ni wneud sylw pellach ar hyn o bryd.”
